De reparatiebus rijdt naar kleine dorpen

Lees de reportage over een mobiele werkplaats.

Op het dorpsplein van Veldhuizen staat een felblauwe bus. De achterdeuren zijn open en binnen hangen schroevendraaiers, kabels en bakjes met kleine onderdelen. Voor de bus wacht een rij mensen met broodroosters, lampen en koffiezetapparaten. Het is de eerste rit van de Reparatiebus, een mobiele werkplaats voor dorpen zonder vast reparatiecafé. Projectleider Maaike de Jong loopt met een lijst langs de wachtenden. Zij vraagt niet alleen wat er kapot is, maar ook wanneer het probleem ontstond. “Als een apparaat rookt of nat is geworden, zetten we het apart,” legt ze uit. “Onze vrijwilligers repareren veel, maar nemen geen risico met onveilige elektronica.” Apparaten die zij niet kunnen openen zonder een officiële beveiliging te verbreken, gaan eveneens terug naar de eigenaar met advies voor een erkend bedrijf. Aan de eerste tafel zit vrijwilliger Henk met een bureaulamp. De eigenaar dacht dat de schakelaar kapot was en had online al een nieuwe besteld. Henk ontdekt dat alleen een draadje is losgeraakt. Tien minuten later brandt de lamp weer. De bestelde schakelaar kan worden teruggestuurd. “Repareren voorkomt dus niet alleen afval,” zegt Henk, “maar soms ook een onnodige aankoop.” Niet iedere reparatie is zo snel klaar. Een koffiezetapparaat mist een onderdeel dat niet in de bus ligt. De vrijwilliger noteert het precieze nummer en laat de eigenaar zien waar zij het kan bestellen. Zij mag bij de volgende rit terugkomen zonder opnieuw inschrijfgeld te betalen. De bus bewaart apparaten niet: aan het einde van de middag neemt iedere bezoeker zijn spullen weer mee, gerepareerd of niet. De gemeente betaalt de brandstof en verzekering gedurende het eerste jaar. Bezoekers betalen twee euro per apparaat. Onderdelen komen daar tegen inkoopprijs bij. Wie het bedrag niet kan missen, mag dat bij de aanmelding zeggen; een lokaal fonds betaalt dan zonder dat andere bezoekers dit horen. De vrijwilligers ontvangen geen loon, maar krijgen wel hun reiskosten terug. In de middag komt een groep leerlingen kijken. Docent techniek Farid laat hen eerst voorspellen welk defect een apparaat heeft. Daarna mogen zij onder begeleiding met een multimeter meten. Ze repareren niet voor bezoekers, want dat zou de rij vertragen. Volgens Farid is juist het onderzoek interessant: “Op school zien leerlingen vaak nieuwe materialen. Hier ontdekken ze waarom iets na jaren gebruik stopt.” Naast de bus staat een tafel met apparaten die niet meer gerepareerd konden worden. Vrijwilliger Asha gebruikt ze om onderdelen te oogsten. Uit een kapotte waterkoker haalt zij bijvoorbeeld een bruikbare schakelaar en een snoer. Niet ieder onderdeel mag opnieuw worden gebruikt: onderdelen die door hitte zijn verkleurd of waarvan de herkomst onduidelijk is, gaan naar de milieustraat. Asha schrijft op uit welk apparaat een onderdeel komt, zodat een volgende reparateur niet hoeft te raden. Een bezoeker vraagt of hij zijn oude magnetron kan achterlaten. Dat kan niet. De bus heeft geen vergunning om afgedankte apparaten in te zamelen en heeft onderweg weinig opslagruimte. De vrijwilligers wijzen wel aan waar het dichtstbijzijnde inzamelpunt is. De Jong merkt dat bezoekers dit onderscheid soms lastig vinden. “Wij helpen onderzoeken en repareren. We zijn geen winkel en geen afvaldienst. Dat moeten we op onze website duidelijker uitleggen.” Om vier uur zijn 31 apparaten bekeken. Negentien werken weer, bij zeven is een onderdeel besteld en vijf bleken niet veilig te repareren. De Jong noemt de dag geslaagd, maar wijst niet alleen op het aantal geslaagde reparaties. Vier bezoekers hebben zich aangemeld als toekomstige vrijwilliger. “Als een dorp uiteindelijk genoeg mensen heeft voor een eigen maandelijkse werkplaats, hoeft onze bus hier minder vaak te komen. Dat zou geen verlies zijn, maar precies het resultaat waarop we hopen.”