Signaalwoorden

Signaalwoorden maken duidelijk hoe zinnen en alinea’s met elkaar samenhangen. Gebruik deze tabel bij het schrijven en let niet alleen op de betekenis, maar ook op de woordvolgorde.

Tabelweergave

Tijd en volgorde

Zet gebeurtenissen, stappen of argumenten in een duidelijke volgorde.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
eerstfirst / firstly	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Eerst lees ik de opdracht rustig door.
daarnathen / after that	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Daarna schrijf ik de belangrijkste punten op.
vervolgensnext / subsequently	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Vervolgens controleer ik mijn antwoord.
ondertussenmeanwhile	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Ondertussen maakt mijn collega aantekeningen.
voordatbefore	bijzin · persoonsvorm achteraan	Voordat ik vertrek, bel ik mijn leidinggevende.
nadatafter	bijzin · persoonsvorm achteraan	Nadat ik had gebeld, stuurde ik een e-mail.
ten slottefinally / lastly	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Ten slotte vat ik mijn voorstel kort samen.

Opsomming en toevoeging

Voeg informatie of een extra argument toe.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
ookalso / too	hoofdzin · gewone woordvolgorde	De cursus is leerzaam en ook praktisch.
bovendienmoreover / furthermore	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Bovendien is de cursus goed bereikbaar.
daarnaastin addition / besides	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Daarnaast krijgen deelnemers persoonlijke feedback.
niet alleen … maar ooknot only … but also	vaste combinatie	De maatregel bespaart niet alleen geld, maar ook tijd.
zowel … alsboth … and	vaste combinatie	Zowel medewerkers als bezoekers steunen het plan.

Reden en oorzaak

Leg uit waarom iets gebeurt of waardoor het is ontstaan.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
omdatbecause / since	bijzin · persoonsvorm achteraan	Ik neem de bus, omdat mijn fiets kapot is.
wantbecause / for	hoofdzin · gewone woordvolgorde	Ik neem de bus, want mijn fiets is kapot.
doordatbecause / as a result of	bijzin · persoonsvorm achteraan	De trein is vertraagd doordat er een storing is.
aangeziensince / given that	bijzin · persoonsvorm achteraan	Aangezien het regent, gaat de activiteit niet door.
vanwegebecause of / due to	gevolgd door een zelfstandig naamwoord	Vanwege de storing rijdt er geen trein.
dankzijthanks to	gevolgd door een zelfstandig naamwoord	Dankzij de extra uitleg begrijpt iedereen het plan.

Gevolg

Laat zien wat het resultaat van een situatie of handeling is.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
daaromtherefore / that is why	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Mijn fiets is kapot. Daarom neem ik de bus.
daardooras a result / because of that	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	De trein had vertraging. Daardoor kwam ik te laat.
dusso / therefore	hoofdzin · gewone woordvolgorde	Het regent, dus ik neem een paraplu mee.
zodatso that / in order that	bijzin · persoonsvorm achteraan	Ik vertrek vroeg, zodat ik op tijd aankom.
waardooras a result of which	bijzin · persoonsvorm achteraan	De weg was afgesloten, waardoor we moesten omrijden.

Tegenstelling

Zet twee verschillende of onverwachte kanten tegenover elkaar.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
maarbut	hoofdzin · gewone woordvolgorde	Het plan is duur, maar het levert veel op.
tochnevertheless / still	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Het regende hard. Toch ging de activiteit door.
hoewelalthough / though	bijzin · persoonsvorm achteraan	Hoewel het regende, ging de activiteit door.
ondanksdespite / in spite of	gevolgd door een zelfstandig naamwoord	Ondanks de regen ging de activiteit door.
daarentegenin contrast / on the other hand	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	De bus is goedkoop. Daarentegen is de trein sneller.
enerzijds … anderzijdson the one hand … on the other hand	vaste combinatie	Enerzijds bespaart het plan geld, anderzijds kost het tijd.

Voorwaarde

Geef aan onder welke voorwaarde iets wel of niet gebeurt.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
alsif / when	bijzin · persoonsvorm achteraan	Als ik tijd heb, help ik u vanmiddag.
wanneerwhen	bijzin · persoonsvorm achteraan	Wanneer u akkoord gaat, kunnen we beginnen.
tenzijunless	bijzin · persoonsvorm achteraan	De bijeenkomst gaat door, tenzij de docent ziek is.
mitsprovided that	bijzin · persoonsvorm achteraan	U kunt thuiswerken, mits het werk op tijd af is.

Voorbeeld en toelichting

Maak een uitspraak concreter of leg haar op een andere manier uit.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
bijvoorbeeldfor example	hoofdzin · gewone woordvolgorde	We kunnen bijvoorbeeld vaker met de fiets gaan.
zoalssuch as / like	gevolgd door een zelfstandig naamwoord	Neem warme kleding mee, zoals een jas en een trui.
namelijknamely / the reason is that	hoofdzin · gewone woordvolgorde	Ik kan morgen niet komen. Ik heb namelijk een afspraak.
dat wil zeggenthat is / meaning	hoofdzin · gewone woordvolgorde	De ruimte is tijdelijk dicht, dat wil zeggen tot maandag.
met andere woordenin other words	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Met andere woorden moeten we een nieuwe datum kiezen.

Doel

Beschrijf wat iemand met een handeling wil bereiken.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
om … tein order to / to	om … te + infinitief	Ik volg deze cursus om beter Nederlands te schrijven.
zodatso that / in order that	bijzin · persoonsvorm achteraan	We plaatsen extra lampen, zodat iedereen veilig kan werken.
met als doelwith the aim of	gevolgd door een zelfstandig naamwoord	De organisatie start een campagne met als doel meer vrijwilligers te vinden.

Conclusie en samenvatting

Rond een redenering af en benoem de belangrijkste uitkomst.

Signaalwoord	Zinsbouw	Voorbeeld
dusso / therefore	hoofdzin · gewone woordvolgorde	De voordelen zijn duidelijk, dus ik steun het voorstel.
kortomin short / in summary	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Kortom, deze oplossing is betaalbaar en praktisch.
al met alall in all / overall	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Al met al was het project een succes.
concluderendin conclusion / to conclude	inversie · persoonsvorm vóór onderwerp	Concluderend raad ik aan om het plan uit te voeren.