De bibliotheek blijft één nacht open

Lees de reportage over een bijzondere nacht in een bibliotheek.

Om kwart voor tien 's avonds is het normaal gesproken stil in bibliotheek Waterkant. Vanavond niet. Tussen de kasten lopen kinderen met zaklampen, in de leeszaal zet een technicus een microfoon klaar en bij de ingang staat nog steeds een rij. De bibliotheek organiseert voor het eerst een programma dat tot zes uur in de ochtend duurt. Directeur Lotte Bos kreeg het idee toen zij zag hoeveel jongeren in de examenperiode naar een rustige studieplek zochten. “We bleven toen een paar avonden tot middernacht open. Niet alleen studenten kwamen. Ook ouders vroegen of er eens iets voor het hele gezin kon gebeuren.” De Nacht van Waterkant is daarom geen verlengde studiedag. Er zijn lezingen, workshops, films en een ontbijt. De eerste activiteit is een speurtocht voor gezinnen. Deelnemers zoeken aanwijzingen in boeken, maar hoeven die boeken niet uit de kast te halen. Alle opdrachten staan op kaartjes aan de zijkant van de kast. “Vorige maand zette een andere vestiging boeken na een spel drie dagen verkeerd terug,” vertelt medewerker Vera. “Dat wilden wij voorkomen.” De speurtocht eindigt om elf uur; daarna moeten bezoekers jonger dan zestien naar huis, tenzij zij deelnemen aan de film en bij een ouder blijven. In de leeszaal vertelt nachtfotograaf Daan Meijer hoe hij dieren in de stad vastlegt. Hij laat vooral mislukte foto's zien. Op één beeld is alleen een staart te zien, op een ander een lege vuilnisbak. “Een perfecte foto lijkt vanzelf te ontstaan,” zegt hij. “Door mijn fouten te tonen, begrijpen mensen hoeveel wachten en proberen eraan voorafgaat.” Na afloop mogen bezoekers buiten oefenen, maar flitslicht is verboden omdat dit dieren kan laten schrikken. Rond één uur wordt het rustiger. Toch gaan maar weinig mensen naar huis. Sommigen volgen een workshop boekreparatie; anderen lezen in zitzakken. Student Lian heeft haar studieboeken bewust thuisgelaten. “Ik kwam hier vaak om voor mijn tentamens te leren. Vannacht wil ik ontdekken wat er nog meer in dit gebouw gebeurt.” Ze helpt later bij het uitdelen van soep. Niet alles verloopt volgens plan. De maker van de podcastworkshop zit door een treinvertraging vast in Utrecht. Twee medewerkers besluiten daarom zelf een gesprek met bezoekers op te nemen over hun favoriete plek in de stad. De apparatuur stond al klaar en een lokale omroep helpt telefonisch. Het vervangende programma trekt uiteindelijk meer deelnemers dan de workshop waarvoor zij zich hadden ingeschreven. In een kleinere zaal begint ondertussen een gesprek over luisterboeken. Bezoeker Carla kwam aanvankelijk alleen voor die bijeenkomst. Door een oogziekte leest zij gedrukte tekst steeds langzamer, maar via luisterboeken kan zij haar boekenclub blijven volgen. Een bibliotheekmedewerker demonstreert verschillende afspeelsnelheden. Hij waarschuwt wel dat niet ieder digitaal luisterboek onbeperkt beschikbaar blijft: sommige titels verdwijnen na drie weken automatisch uit de app. Carla besluit daarom eerst één boek te proberen voordat zij haar gewone abonnement uitbreidt. Op de eerste verdieping is een stille ruimte ingericht voor mensen die even rust willen. Daar brandt minder licht en zijn telefoongesprekken verboden. De ruimte blijkt niet alleen bij oudere bezoekers populair. Eerder op de avond wisselden ook twee ouders met jonge kinderen elkaar af: de een deed de speurtocht, terwijl de ander twintig minuten rustig zat. Een vrijwilliger noteert hoe vaak de ruimte wordt gebruikt. Bij een volgende editie wil de bibliotheek vooraf duidelijker vertellen dat deelname niet betekent dat iemand de hele nacht wakker of actief moet blijven. Om half zes ruikt de hal naar brood. Van de 320 bezoekers zijn er nog ongeveer negentig over. Zij ontbijten samen aan lange tafels. Bos oogt moe, maar tevreden. Een tweede editie belooft ze nog niet. Eerst wil zij weten hoeveel extra personeel nodig was en of omwonenden last hadden van aankomende en vertrekkende bezoekers. “Een volle zaal is mooi,” zegt ze, “maar pas als de buurt én onze medewerkers het volhouden, kan dit een traditie worden.”