Hollandacada sözcük sırası
Ana ve yan cümleler, devrik yapı, sorular ve birden fazla fiilli yapılar için açık şemalar.
Ana cümle (hoofdzin)
Çekimli fiil ikinci konumdadır; diğer fiiller genellikle sonda yer alır.
Bu yapı aşağıdaki sözcüklerle kullanılır
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema özneçekimli fiilorta bölüm | ÖrnekDe bibliotheek sluit om zes uur. |
| Şema özneçekimli fiilorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekMijn buurman heeft de sleutel meegenomen. |
| Şema özneçekimli fiilorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekWij willen volgend jaar een cursus volgen. |
Cümlenin orta bölümü
Zarflar için kullanışlı temel sıra zaman, biçim, yer şeklindedir. Kısa zamirler ve belirli nesneler genellikle daha erken, belirsiz nesneler ise çoğu kez zamandan sonra gelir. Vurgu için sıra değişebilir.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema özneçekimli fiilzamanbiçimyer | ÖrnekDe trein rijdt in de spits langzaam door het centrum. |
| Şema özneçekimli fiilnesnezamandiğer fiiller | ÖrnekDe medewerker moet uw aanvraag vandaag beoordelen. |
| Şema özneçekimli fiilzamannesnediğer fiiller | ÖrnekWe gaan zaterdag een nieuwe kast monteren. |
Devrik yapı (inversie)
İlk sırada özne yoksa ilk öğeden sonra çekimli fiil, ardından özne gelir.
Bu yapı aşağıdaki sözcüklerle kullanılır
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema zaman / yer / bağlaççekimli fiilözneorta bölüm | ÖrnekNa de vergadering belt de manager de klant. |
| Şema zaman / yer / bağlaççekimli fiilözneorta bölüm | ÖrnekIn Utrecht woont mijn zus vlak bij het station. |
| Şema zaman / yer / bağlaççekimli fiilözneorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekDoor de storing kunnen de reizigers hun aansluiting missen. |
Sorular ve istekler
Doğrudan soruda çekimli fiil başta veya soru sözcüğünün hemen ardından gelir. Dolaylı soru yan cümle sırasını kullanır. Bir rica soru biçiminde olabilir; emir cümlesi emir kipiyle başlar.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema çekimli fiilözneorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekHeb je de rekening betaald? |
| Şema soru sözcüğüçekimli fiilözneorta bölüm | ÖrnekWaarom begint de voorstelling zo laat? |
| Şema çekimli fiilözneorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekKunt u mijn reservering wijzigen? |
| Şema ana cümlesoru sözcüğüözneorta bölümçekimli fiil | ÖrnekWeet u hoe laat het museum op zondag opent? |
| Şema ana cümlebağlaçözneorta bölümdiğer fiiller | ÖrnekDe docent vraagt of iedereen het formulier heeft ingevuld. |
| Şema emir kipindeki fiilorta bölümayrılan parça | ÖrnekNeem bij de ingang uw identiteitsbewijs mee. |
Niet ve geen ile olumsuzluk
Geen belirsiz bir isimden önce gelir. Niet bir eylemi, niteliği veya cümlenin belirli bir bölümünü olumsuz yapar ve genellikle olumsuzlanan unsurdan ya da sondaki fiil grubundan önce gelir.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema özneçekimli fiilgeen + isim | ÖrnekDeze woning heeft geen balkon. |
| Şema özneçekimli fiilzamannietdiğer fiiller | ÖrnekDe huisarts kan dinsdag niet langskomen. |
| Şema özneçekimli fiilnesnenietdiğer fiiller | ÖrnekWij hebben het pakket niet ontvangen. |
| Şema zaman / yer / bağlaççekimli fiilöznenietyer | ÖrnekVanwege de verbouwing eten de bewoners niet in de kantine. |
En, maar, want, dus
En, maar ve want iki ana cümleyi devriklik olmadan bağlar. Want ana cümle sırasını korur; omdat fiillerin sonda olduğu yan cümleyi başlatır. Dus sonrasında normal sıra veya devriklik kullanılabilir.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema ana cümleana cümle | ÖrnekSofia kookt vanavond en Amir doet de boodschappen. |
| Şema ana cümleana cümle | ÖrnekDe kamer is klein, maar er valt veel daglicht binnen. |
| Şema ana cümleana cümle | ÖrnekWe reserveren vooraf, want het restaurant is vaak vol. |
| Şema ana cümleyan cümle | ÖrnekIk blijf thuis, want ik ben ziek; ik blijf thuis, omdat ik ziek ben. |
| Şema ana cümleana cümle | ÖrnekDe lift is kapot, dus we nemen de trap. |
Yan cümle (bijzin)
Omdat, als, dat, hoewel gibi bağlaçlardan sonra çekimli fiil veya fiil grubunun tamamı sona gider. Yardımcı fiil ile geçmiş zaman ortacında iki sıra da mümkündür: heeft gerepareerd ve gerepareerd heeft.
Bu yapı aşağıdaki sözcüklerle kullanılır
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema bağlaçözneorta bölümçekimli fiil | Örnekals de bezorging langer duurt |
| Şema bağlaçözneorta bölümdiğer fiiller | Örnekhoewel zij nog een uur wil blijven |
| Şema bağlaçözneorta bölümdiğer fiiller | Örneknadat we alle gegevens hadden gecontroleerd |
| Şema bağlaçöznenesnediğer fiiller | Örnekzodra de monteur de verwarming heeft gerepareerd |
| Şema bağlaçözneorta bölümdiğer fiiller | Örnekvoordat de nieuwe bewoners aangekomen zijn |
Ana ve yan cümle
Yan cümle ana cümleden önce veya sonra gelebilir. Önde olduğunda ana cümle devrik başlar.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema ana cümleyan cümle | ÖrnekDe afspraak gaat niet door, omdat de arts afwezig is. |
| Şema yan cümleana cümle | ÖrnekHoewel het hard regent, fietsen de kinderen naar school. |
| Şema ana cümleyan cümle | ÖrnekDe gids vertelt dat het kasteel volgende week weer opengaat. |
Ayrılabilen fiiller
Ana cümlede ayrılan parça sona gider; yan cümlede fiil yeniden birleşir.
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema özneçekimli fiilorta bölümayrılan parça | ÖrnekMijn buurvrouw haalt haar medicijnen vanmiddag op. |
| Şema zaman / yer / bağlaççekimli fiilözneorta bölümayrılan parça | ÖrnekNa de lunch ruimt de kok de keuken op. |
| Şema bağlaçözneorta bölümçekimli fiil | Örnekterwijl de winkelmedewerker de dozen uitpakt |
Te + mastar
Tek başına te bir fiil veya kalıptan sonra gelir: proberen te. Om ... te amaç bildirir: B'yi başarmak için A yapılır. Ayrılabilen fiilde te iki parçanın arasına gelir: terug te bellen.
Bu yapı aşağıdaki sözcüklerle kullanılır
| Şema | Örnek |
|---|---|
| Şema özneçekimli fiilorta bölümte + mastar | ÖrnekZij probeert haar abonnement online op te zeggen. |
| Şema özneçekimli fiilorta bölümte + mastar | ÖrnekWe sparen geld om volgend jaar te verhuizen. |
| Şema özneçekimli fiilorta bölümte + mastar | ÖrnekHij belooft zijn moeder vanavond terug te bellen. |
| Şema özneçekimli fiilorta bölümte + mastar | ÖrnekIk bel de verhuurder om het probleem uit te leggen. |